Voor palliatieve zorg aan huis bestaan er in België meerdere terugbetalingen en financiële tegemoetkomingen. De belangrijkste is het palliatief forfait, een bedrag dat het ziekenfonds uitbetaalt aan de patiënt zelf om extra zorgkosten op te vangen. Bovenop dit forfait vergoedt het RIZIV een groot deel van de thuisverpleging, en zijn er aanvullende tegemoetkomingen voor specifieke situaties. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over terugbetalingen voor palliatieve thuiszorg.

Wat is het palliatief forfait en wie heeft er recht op?

Het palliatief forfait is een financiële tegemoetkoming van het ziekenfonds voor patiënten die palliatieve zorg thuis ontvangen. Je hebt er recht op als een arts bevestigt dat je lijdt aan een ongeneeslijke aandoening in een vergevorderd of terminaal stadium, en als je thuis verzorgd wilt worden. Het bedrag wordt rechtstreeks aan jou als patiënt uitbetaald, niet aan de zorgverlener.

In 2026 bedraagt het palliatief forfait twee schijven van elk rond de 700 euro, die je opeenvolgend kunt aanvragen. De eerste schijf vraag je aan zodra je aan de voorwaarden voldoet. Na 30 dagen kun je de tweede schijf aanvragen als de zorgsituatie ongewijzigd blijft. Het geld is vrij te besteden aan zorgkosten die niet automatisch worden terugbetaald, zoals hulpmiddelen, extra zorguren of comfort thuis.

Om aanspraak te maken op het forfait moet een huisarts of specialist een palliatieve zorgsituatie officieel bevestigen. Het ziekenfonds behandelt de aanvraag daarna snel, zodat je snel over de middelen beschikt. Je hoeft zelf weinig administratie te regelen: een goede thuisverpleegkundige helpt je bij de opstart van dit traject.

Hoe vraag je een terugbetaling aan voor palliatieve thuiszorg?

Een terugbetaling voor palliatieve thuiszorg aanvragen verloopt via je ziekenfonds. Je arts stelt een palliatief zorgdossier op en bezorgt een attest aan het ziekenfonds. Daarna dien je zelf of via een mantelzorger een aanvraagformulier in bij je mutualiteit. Voor de thuisverpleging aan huis zelf volstaat een voorschrift van de arts.

De stappen in het kort:

1. Je arts bevestigt de palliatieve zorgsituatie en stelt een attest op.
2. Je dient het aanvraagformulier voor het palliatief forfait in bij je ziekenfonds.
3. Voor thuisverpleging geeft de arts een voorschrift af aan de verpleegkundige.
4. De verpleegkundige regelt de terugbetaling van de verpleegkundige prestaties rechtstreeks met het ziekenfonds.
5. Na goedkeuring stort het ziekenfonds het forfait op je rekening.

De meeste ziekenfondsen verwerken de aanvraag snel, zeker wanneer de urgentie duidelijk is. Als de papierwerklast te zwaar voelt, kan een thuisverpleegkundige of sociaal werker je begeleiden bij elke stap.

Welke zorgkosten worden vergoed door het ziekenfonds?

Het ziekenfonds vergoedt een groot deel van de kosten voor thuisverpleging bij palliatieve zorg. Concreet betaalt het ziekenfonds de verpleegkundige prestaties terug op basis van officiële nomenclatuurtarieven. Jij betaalt enkel het remgeld, een klein persoonlijk aandeel per prestatie. Voor patiënten met een verhoogde tegemoetkoming (vroeger “OMNIO”) is dit remgeld nog lager.

Vergoed door het ziekenfonds zijn onder andere:

• Hygiënische zorgen, zoals wassen en verzorging
• Wondzorg en verbandwissels
• Toediening van medicatie en inspuitingen
• Infuustherapie en voedingsondersteuning aan huis
• Stomazorg en katheterzorg
• Pijnbestrijding via subcutane of intraveneuze toediening

Sommige hulpmiddelen, zoals een ziekenhuisbed, antidecubitusmatras of tillift, worden deels terugbetaald via aparte aanvragen bij het ziekenfonds of via de Vlaamse sociale bescherming. Je arts of verpleegkundige kan je vertellen welke materialen voor vergoeding in aanmerking komen en hoe je die aanvraagt.

Wat vergoedt het RIZIV bovenop het ziekenfonds?

Het RIZIV legt de regels vast voor de terugbetaling van thuisverpleging en bepaalt welke verpleegkundige prestaties worden vergoed en aan welk tarief. Bovenop de gewone terugbetaling voorziet het RIZIV specifieke forfaits voor intensieve thuisverpleging, waaronder een palliatief zorgforfait voor verpleegkundigen die regelmatig langskomen bij een palliatieve patiënt.

Dit zorgforfait voor de verpleegkundige dekt de extra tijd en complexiteit van palliatieve zorg. Het wordt niet uitbetaald aan de patiënt, maar aan de verpleegkundige of zorgorganisatie, en zorgt ervoor dat intensieve begeleiding financieel haalbaar blijft zonder dat de patiënt daarvoor extra betaalt.

Daarnaast erkent het RIZIV een reeks aanvullende prestaties die specifiek zijn voor de palliatieve fase, zoals nachtbezoeken of meervoudige dagelijkse zorgmomenten. Deze worden apart terugbetaald en zijn bedoeld om de continuïteit van de zorg thuis te garanderen, ook in de meest intensieve periodes.

Zijn er extra financiële tegemoetkomingen voor mantelzorgers?

Ja, mantelzorgers die een palliatieve patiënt thuis begeleiden, kunnen aanspraak maken op specifieke tegemoetkomingen. De bekendste is het palliatief verlof, ook wel de palliatieve onderbreking van de loopbaan genoemd. Dit laat werknemers toe om tijdelijk minder of niet te werken om een palliatieve patiënt thuis te verzorgen, met een uitkering van de RVA als compensatie.

De voornaamste tegemoetkomingen voor mantelzorgers op een rij:

• Palliatief verlof: volledige of gedeeltelijke loopbaanonderbreking met RVA-uitkering, voor maximaal één maand (verlengbaar)
• Mantelzorgpremie: sommige gemeenten en OCMW’s bieden een premie voor erkende mantelzorgers
• Thuiszorgdiensten: aanvullende hulp via erkende diensten, deels vergoed via de Vlaamse sociale bescherming
• Respijtzorg: tijdelijke opvang of vervanging van de mantelzorger, zodat ook zij even kunnen recupereren

Informeer bij je ziekenfonds of het OCMW in je gemeente welke tegemoetkomingen concreet beschikbaar zijn in jouw situatie. De regelgeving verschilt soms per regio of werkgever.

Wat als de kosten toch oplopen — welke hulp is er dan?

Ondanks alle terugbetalingen kunnen de kosten voor palliatieve zorg thuis soms toch oplopen, zeker bij langdurige of complexe zorgsituaties. In dat geval zijn er aanvullende vangnetten. Het OCMW kan financiële steun bieden aan mensen die de zorgkosten niet meer kunnen dragen. Het ziekenfonds beschikt over een maximumfactuur (MAF), die bepaalt dat je nooit meer dan een bepaald bedrag per jaar betaalt aan remgelden.

Andere mogelijkheden wanneer de kosten toch zwaar wegen:

• Maximumfactuur (MAF): zodra je remgelden een bepaalde grens overschrijden, betaalt het ziekenfonds de rest terug
• Verhoogde tegemoetkoming: voor mensen met een laag inkomen verlaagt het ziekenfonds de remgelden aanzienlijk
• Vlaamse zorgverzekering: biedt een maandelijkse bijdrage voor mensen met een zware zorgbehoefte
• OCMW-steun: het OCMW kan bijspringen voor mensen die geen andere weg meer zien
• Palliatieve netwerken: regionale palliatieve netwerken bieden soms ook materiaal of ondersteuning gratis aan

Het loont om tijdig met je ziekenfonds, huisarts of sociaal werker te praten over je financiële situatie. Zij kennen de weg in dit landschap en helpen je de juiste aanvragen tijdig in te dienen.

Hoe wij helpen bij palliatieve zorg aan huis

Bij NURZA bieden we palliatieve thuisverpleging die verder gaat dan medische handelingen alleen. We ondersteunen je op alle vlakken: van pijnbestrijding en wondzorg tot emotionele begeleiding van jou én je naasten. Concreet bieden we:

• Pijnbestrijding en symptoomcontrole, zoals bij benauwdheid, misselijkheid of angst
• Hygiënische en medische zorg, waaronder wondzorg, medicatiebeheer en infuustherapie
• Emotionele nabijheid en ondersteuning, ook voor je partner, familie en mantelzorgers
• Hulp bij administratie en het aanvragen van hulpmiddelen en tegemoetkomingen
• Nauwe samenwerking met je huisarts, apotheker en palliatief thuiszorgteam

We regelen de facturatie met het ziekenfonds, zodat jij je nergens druk over hoeft te maken. Wil je weten wat wij voor jou of je naaste kunnen betekenen? Neem gerust contact met ons op en we bekijken samen hoe we je zo goed mogelijk kunnen ondersteunen.