Een volmacht regel je door een schriftelijke overeenkomst op te stellen waarin je iemand toestemming geeft om namens jou te handelen. Bewindvoering vraag je aan via de vrederechter, die een bewindvoerder aanstelt wanneer iemand niet langer zelf beslissingen kan nemen. Beide instrumenten bieden juridische bescherming voor mensen die tijdelijk of permanent hulp nodig hebben bij het beheren van hun zaken. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over volmacht en bewindvoering, zodat je precies weet welke stap je wanneer zet.

Wat is het verschil tussen volmacht en bewindvoering?

Een volmacht is een vrijwillige overeenkomst waarbij je zelf iemand machtigt om namens jou te handelen. Bewindvoering is een gerechtelijke maatregel die door de vrederechter wordt opgelegd wanneer iemand door wilsonbekwaamheid niet meer zelf zijn of haar belangen kan behartigen. Het grote verschil zit in de vrijwilligheid en het moment van toepassing.

Bij een volmacht behoud je zelf de regie. Jij kiest wie je vertegenwoordigt, waarvoor en hoe lang. Dat kan gaan over bankzaken, vastgoedtransacties of medische beslissingen. Zolang je wilsbekwaam bent, kun je de volmacht ook op elk moment intrekken.

Bewindvoering gaat verder en is bedoeld voor situaties waarin een volmacht niet meer volstaat. Wanneer iemand door dementie, een ernstig ongeluk of een andere aandoening niet meer in staat is om weloverwogen beslissingen te nemen, kan de rechter een bewindvoerder aanstellen. Die persoon neemt dan bepaalde beslissingen over, altijd in het belang van de betrokkene en onder toezicht van de vrederechter.

Wanneer heb je een volmacht nodig?

Je hebt een volmacht nodig wanneer je tijdelijk of structureel wilt dat iemand anders bepaalde zaken voor jou regelt, terwijl jij daar zelf nog toestemming voor kunt geven. Dat kan in praktische situaties, maar ook bij het vooruitplannen van mogelijke wilsonbekwaamheid in de toekomst.

Veelvoorkomende situaties waarbij een volmacht nuttig is:

• Je bent langdurig ziek of herstellende na een operatie en kunt tijdelijk niet zelf naar de bank of notaris.
• Je wilt op voorhand regelen dat een familielid voor jou kan optreden als je dement zou worden.
• Je verblijft in het buitenland en moet iemand machtigen om vastgoedzaken of administratie af te handelen.
• Je hebt hulp nodig bij het regelen van zorgfacturen, verzekeringen of sociale diensten.

Een bijzonder nuttige vorm is de buitengerechtelijke beschermingsregeling, ook wel de lastgeving bij wilsonbekwaamheid genoemd. Hierbij stel je nu al een vertrouwenspersoon aan die voor jou optreedt als je later niet meer wilsbekwaam bent. Zo voorkom je dat de vrederechter later een vreemde bewindvoerder moet aanstellen.

Hoe stel je een volmacht op in België?

Een eenvoudige volmacht stel je op door een schriftelijk document op te stellen waarin je duidelijk omschrijft wie gemachtigd is, waarvoor en voor hoe lang. Voor een volmacht die ook geldig blijft bij wilsonbekwaamheid, moet je langs bij een notaris.

Gewone volmacht zonder notaris

Voor alledaagse zaken, zoals iemand machtigen om een document op te halen of een rekening te betalen, volstaat een ondertekende brief of een standaardformulier. Vermeld altijd je naam, rijksregisternummer, de naam van de gevolmachtigde, de specifieke bevoegdheden en de geldigheidsduur. Sommige instellingen, zoals banken, hebben hun eigen volmachtformulieren die je ter plaatse kunt invullen.

Notariële volmacht voor wilsonbekwaamheid

Wil je dat de volmacht ook geldig blijft als je later wilsonbekwaam wordt, dan moet je naar een notaris. De notaris stelt een authentieke akte op en registreert die in het Centraal Register van Lastgevingen (CRL). Daardoor weet iedereen dat de volmacht bestaat en geldig is, ook als jij op dat moment niet meer zelf kunt bevestigen dat je die hebt gegeven. De kosten voor een notariële volmacht zijn beperkt en wegen niet op tegen de gemoedsrust die het oplevert.

Wanneer wordt bewindvoering ingesteld?

Bewindvoering wordt ingesteld wanneer iemand door een geestesziekte, dementie, verstandelijke beperking of een andere aandoening niet meer in staat is om zijn of haar belangen zelfstandig te behartigen, en er geen andere beschermingsmaatregel volstaat. De vrederechter beslist hierover op basis van een medisch verslag en de persoonlijke situatie.

Bewindvoering kan betrekking hebben op:

• Goederen: het beheer van financiën, eigendommen en contracten.
• Persoon: beslissingen over zorg, verblijfplaats en medische behandelingen.

De maatregel is altijd zo beperkt mogelijk. De rechter kijkt welke beslissingen de betrokkene zelf nog kan nemen en welke ondersteuning echt nodig is. Bewindvoering is dus geen alles-of-niets maatregel, maar een op maat gesneden bescherming.

Hoe vraag je bewindvoering aan bij de vrederechter?

Je vraagt bewindvoering aan door een verzoekschrift in te dienen bij de vrederechter van de gemeente waar de betrokkene woont. Dat kan door de betrokkene zelf, een familielid, de procureur des Konings of in bepaalde gevallen door een zorginstelling.

De stappen om bewindvoering aan te vragen zijn:

1. Verzamel een medisch attest van een arts die de wilsonbekwaamheid bevestigt. Dit attest mag niet ouder zijn dan 15 dagen op het moment van indiening.
2. Stel een verzoekschrift op met daarin de persoonlijke gegevens van de betrokkene, de reden voor de aanvraag en een voorstel voor een bewindvoerder.
3. Dien het verzoekschrift in bij de bevoegde vrederechter. Je kunt dit zelf doen of via een advocaat.
4. Wacht op de oproeping voor de zitting. De vrederechter hoort de betrokkene, de aanvrager en eventueel andere betrokkenen.
5. De rechter doet uitspraak en stelt indien nodig een bewindvoerder aan. Die bewindvoerder legt jaarlijks rekening en verantwoording af aan de vrederechter.

Als je iemand wilt voordragen als bewindvoerder, geef dat dan duidelijk aan in het verzoekschrift. De rechter houdt rekening met de wensen van de betrokkene en de familie, maar beslist uiteindelijk zelf wie het meest geschikt is.

Wat betekent dit voor thuiszorg en medische beslissingen?

Een volmacht of bewindvoering heeft directe gevolgen voor de organisatie van thuiszorg en medische beslissingen. Wanneer iemand niet meer zelf kan instemmen met een zorgplan, moet er een gemachtigde of bewindvoerder zijn die die toestemming geeft. Zonder die juridische bescherming kunnen zorgverleners in een moeilijke positie terechtkomen.

In de praktijk betekent dit:

• Een gevolmachtigde of bewindvoerder kan een zorgovereenkomst ondertekenen namens de patiënt.
• Medische beslissingen, zoals het starten of stoppen van een behandeling, vereisen de toestemming van de wettelijke vertegenwoordiger bij wilsonbekwaamheid.
• Een vooraf opgestelde wilsverklaring, gecombineerd met een notariële volmacht, geeft zorgverleners duidelijkheid over de wensen van de patiënt.
• Familieleden die informeel beslissingen nemen, hebben juridisch gezien geen automatische bevoegdheid. Een volmacht of bewindvoering maakt hun rol officieel en beschermt alle partijen.

Het is verstandig om deze zaken op voorhand te regelen, zeker wanneer iemand te maken krijgt met een progressieve aandoening of een langdurige zorgbehoefte.

Hoe NURZA je ondersteunt bij thuiszorg en zorgplanning

Wanneer juridische bescherming geregeld is, kan de zorg thuis soepel en veilig verlopen. Wij van NURZA Thuisverpleging begrijpen dat het regelen van volmacht of bewindvoering vaak samenvalt met een periode waarin de zorgbehoefte toeneemt. Wij staan dan ook klaar om samen met jou, je familie en de betrokken zorgpartners een zorgplan op te stellen dat aansluit bij de situatie.

• Wij werken nauw samen met huisartsen, apothekers en sociale diensten, zodat alle zorg op elkaar afgestemd is.
• We plannen zorgmomenten in overleg en zorgen voor continuïteit, zodat je altijd dezelfde verpleegkundigen over de vloer krijgt.
• Je hoeft je verhaal maar één keer te vertellen. Wij volgen alles verder op, ook als er een gevolmachtigde of bewindvoerder betrokken is.
• Via onze zorgcentrale ben je dag en nacht bereikbaar voor hulp, met één druk op de knop.
• Wij regelen de facturatie van de zorg, zodat jij en je familie zich volledig kunnen richten op wat echt telt.

Wil je weten hoe wij de thuiszorg voor jou of je naaste kunnen organiseren? Neem dan gerust contact met ons op via 0800 63 639 of stuur een bericht naar info@nurza.be. We denken graag met je mee.