De katz-schaal bereken je door een verpleegkundige of arts zes basisactiviteiten van het dagelijks leven te laten beoordelen en elke activiteit te scoren op basis van de mate van afhankelijkheid. De totaalscore bepaalt in welke katz-categorie een patiënt valt, en die categorie bepaalt op zijn beurt welke verpleegkundige prestaties worden vergoed door het ziekenfonds. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de katz-schaal thuisverpleging, van de zes gemeten activiteiten tot de impact op jouw kostprijs.

Wat zijn de zes activiteiten die de katz-schaal meet?

De katz-schaal meet zes activiteiten van het dagelijks leven, ook wel ADL-activiteiten genoemd: wassen, kleden, transfers (van bed naar stoel of toilet), toiletbezoek, continentie en eten. Voor elke activiteit beoordeelt de zorgverlener in welke mate iemand zelfstandig is of hulp nodig heeft. De combinatie van die zes scores levert de uiteindelijke katz-score op.

Deze zes activiteiten zijn niet willekeurig gekozen. Ze weerspiegelen de meest fundamentele handelingen die iemand dagelijks moet uitvoeren om zelfstandig te functioneren. Samen geven ze een betrouwbaar beeld van de globale zorgzwaarte van een patiënt.

• Wassen: Kan iemand zichzelf volledig wassen, of is er hulp nodig bij een deel van het lichaam of bij het volledige bad of de douche?
• Kleden: Kan iemand zichzelf aan- en uitkleden, inclusief schoenen en kousen?
• Transfers: Kan iemand zelfstandig van bed naar stoel gaan en omgekeerd?
• Toiletbezoek: Kan iemand zelfstandig naar het toilet gaan, inclusief de hygiënische verzorging achteraf?
• Continentie: Heeft iemand controle over blaas en darm, of is er sprake van incontinentie?
• Eten: Kan iemand zelfstandig eten, of is er hulp nodig bij het snijden, opscheppen of het eten zelf?

Elk van deze activiteiten wordt afzonderlijk beoordeeld, waardoor de katz-schaal een gedetailleerd en genuanceerd beeld geeft van de zorgbehoefte van een patiënt.

Hoe werkt het scoresysteem van de katz-schaal?

Elke activiteit van de katz-schaal krijgt een score van 0 of 1: 0 staat voor volledig zelfstandig, 1 staat voor gedeeltelijk of volledig afhankelijk van hulp. De zes scores worden opgeteld tot een totaalscore tussen 0 en 6, die vervolgens wordt omgezet naar een katz-categorie van O tot D.

De categorieën werken als volgt:

• Categorie O: De patiënt is volledig zelfstandig bij alle zes activiteiten (score 0).
• Categorie A: De patiënt heeft hulp nodig bij één activiteit.
• Categorie B: De patiënt heeft hulp nodig bij twee activiteiten.
• Categorie C: De patiënt heeft hulp nodig bij drie of vier activiteiten.
• Categorie D: De patiënt heeft hulp nodig bij vijf of zes activiteiten en is dus zwaar afhankelijk.

Het is belangrijk te weten dat de volgorde van de activiteiten ook een rol speelt. De katz-schaal veronderstelt een hiërarchie: wie hulp nodig heeft bij wassen, heeft doorgaans ook hulp nodig bij kleden. Als de scores niet in die logische volgorde vallen, kan de verpleegkundige of arts een aanpassing of toelichting voorzien. Het systeem is dus niet louter wiskundig, maar vraagt ook om professioneel oordeel.

Wie bepaalt de katz-score van een patiënt?

De katz-score wordt bepaald door een erkend verpleegkundige of een arts. De verpleegkundige observeert de patiënt bij de zes ADL-activiteiten en vult op basis daarvan het officiële katz-formulier in. Dit formulier wordt vervolgens ingediend bij het ziekenfonds als onderbouwing voor de vergoeding van thuisverpleging.

In de praktijk is het de thuisverpleegkundige die de beoordeling uitvoert, omdat die het meest vertrouwd is met de dagelijkse situatie van de patiënt. De beoordeling moet objectief en nauwkeurig zijn: niet wat de patiënt kan op zijn beste moment, maar wat hij of zij gewoonlijk kan in het dagelijks leven.

De katz-score wordt niet eenmalig bepaald. Als de toestand van een patiënt verandert, bijvoorbeeld door een verslechtering van een chronische aandoening of na een operatie, kan de score worden herzien. Een nieuwe beoordeling vraag je aan via je verpleegkundige of huisarts. Het ziekenfonds kan ook zelf een controle uitvoeren als er twijfels zijn over de ingediende score.

Welke katz-categorie heb je nodig voor thuisverpleging?

Voor vergoede thuisverpleging via het ziekenfonds heb je minimaal katz-categorie B nodig, wat betekent dat je bij twee van de zes ADL-activiteiten afhankelijk bent van hulp. Patiënten in categorie O of A komen in principe niet in aanmerking voor vergoede hygiënische thuiszorg, tenzij er een medische uitzondering van toepassing is.

Het is wel belangrijk om een onderscheid te maken tussen de soorten thuisverpleging. Technische verpleegkundige handelingen zoals wondzorg, inspuitingen of bloedafname zijn niet gebonden aan een katz-categorie. Daarvoor volstaat een voorschrift van de huisarts. De katz-schaal is specifiek van toepassing op de vergoeding van hygiënische zorgen, zoals hulp bij het wassen en kleden.

Voor patiënten met een zware afhankelijkheid, categorie C of D, voorziet het ziekenfonds een hogere vergoeding en meer verpleegkundige bezoeken per dag. Hoe hoger de katz-categorie, hoe meer ondersteuning er mogelijk is binnen het systeem van de verplichte ziekteverzekering.

Wat als de katz-score niet klopt met de werkelijke zorgnood?

Als de katz-score niet overeenkomt met de werkelijke zorgnood van een patiënt, kan de verpleegkundige of huisarts een herziening aanvragen bij het ziekenfonds. Dat kan nodig zijn als de toestand van de patiënt snel achteruitgaat, of als de eerste beoordeling niet volledig het dagelijkse functioneren weerspiegelde.

In de praktijk zijn er twee situaties die regelmatig voorkomen:

• Onderschatting: De patiënt lijkt tijdens de beoordeling zelfstandiger dan hij of zij in werkelijkheid is, bijvoorbeeld door inspanning te leveren op dat specifieke moment. Een goede verpleegkundige houdt rekening met het gebruikelijke functioneren, niet met een momentopname.
• Veranderde toestand: Na een val, een operatie of een verslechtering van een chronische ziekte kan de afhankelijkheid snel toenemen. In dat geval vraag je zo snel mogelijk een nieuwe beoordeling aan, zodat de vergoeding wordt aangepast aan de nieuwe situatie.

Wanneer een ziekenfonds de ingediende katz-score betwist, heeft de patiënt het recht om bezwaar aan te tekenen. De huisarts of verpleegkundige kan daarbij ondersteuning bieden door de medische toestand schriftelijk te onderbouwen. Het is altijd nuttig om een dagboek bij te houden van de zorgmomenten en de moeilijkheden die de patiënt ervaart, zodat je bij een controle concrete informatie kunt aanleveren.

Hoe beïnvloedt de katz-schaal de kostprijs van thuisverpleging?

De katz-categorie bepaalt rechtstreeks hoeveel het ziekenfonds vergoedt voor hygiënische thuisverpleging. Hoe hoger de categorie, hoe groter de tegemoetkoming en hoe meer bezoeken per dag worden vergoed. Voor de patiënt betekent dit dat de eigen bijdrage lager kan zijn bij een hogere katz-score.

Het RIZIV stelt de tarieven vast per katz-categorie. Voor categorie B gaat het om een dagelijks bezoek voor hygiënische zorgen. Categorie C en D geven recht op meerdere bezoeken per dag en een hogere dagvergoeding. Die vergoedingen worden rechtstreeks afgerekend tussen de thuisverpleegkundige en het ziekenfonds, zodat de patiënt enkel de wettelijke remgelden betaalt.

Technische verpleegkundige handelingen zoals wondzorg of inspuitingen worden apart vergoed via het voorschrift van de arts en staan los van de katz-categorie. De totale kost van thuisverpleging hangt dus af van de combinatie van de katz-categorie voor hygiënische zorgen en de specifieke medische handelingen die worden uitgevoerd.

Hoe wij je helpen met de katz-schaal en thuisverpleging

Bij NURZA nemen we de administratieve en inhoudelijke kant van de katz-beoordeling volledig voor onze rekening. Onze verpleegkundigen kennen het systeem door en door en zorgen ervoor dat de katz-score correct en volledig wordt ingediend bij je ziekenfonds. Zo krijg je de vergoeding waar je recht op hebt, zonder dat je er zelf tijd en energie in moet steken.

Wat wij concreet voor je doen:

• We voeren de katz-beoordeling zorgvuldig en objectief uit bij jou thuis.
• We dienen het formulier in bij je ziekenfonds en volgen de goedkeuring op.
• We vragen een herziening aan als jouw zorgnood verandert.
• We combineren hygiënische zorgen met technische verpleegkundige handelingen op maat van jouw situatie.
• We werken nauw samen met je huisarts, apotheker en andere zorgverleners voor een geïntegreerde aanpak.

Wil je weten in welke katz-categorie jij of jouw familielid valt, of heb je vragen over de vergoeding van thuisverpleging? Neem contact met ons op en we helpen je snel en concreet verder.

Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.